Qua phần 1 của loạt về Reverb cơ bản, bạn đã biết reverb gồm những thành phần nào, sinh ra từ đâu, vai trò trong mixing là gì.
Trong phần 2, tôi sẽ giới thiệu các đặc tính không gian và reverb điển hình có trong hầu hết thiết bị reverb chuyên nghiệp. Nhờ đó, bạn sẽ chọn được loại reverb phù hợp theo ý muốn: muốn gần gũi có gần gũi, muốn bay có bay, muốn thực có thực, muốn ảo có ảo.
Nội dung chính
Các loại reverb phổ biến
Trong một reverb số hoặc thiết bị đa hiệu ứng (multi-effects) bất kỳ, bạn thường có thể chọn nhiều chế độ reverb khác nhau như: Room, Hall, Chamber, Ambience, Plate, Spring… Mỗi phần mềm sẽ có cách gọi khác nhau: chế độ phòng (reverb mode), reverb type (loại reverb), hoặc chỉ đơn giản là chế độ (mode) hoặc loại (type).
Đây là các chế độ, cơ chế, hoặc thuật toán tạo ra reverb dựa trên đặc tính điển hình của những không gian, thiết bị tương ứng là phòng, hội trường, buồng tiếng vang, môi trường ngoài trời… Nếu bạn sáng tác nhạc cho… người ngoài hành tinh, những chế độ reverb đặc biệt như Shimmer sẽ là vũ trụ cá nhân thú vị chờ bạn khám phá.
Tại sao họ phải phân ra từng loại như vậy? Hãy đọc lại Phần 1.
Việc âm thanh có giống y hệt căn phòng hoặc hội trường bạn đang đứng hay không cũng không quan trọng. Thứ ta cần là đặc tính điển hình giúp người nghe cảm nhận đó là 1 căn phòng (room), hay là ở trong hội trường. Nếu là phòng, thì phòng nhỏ hay to, nhiều đồ hay phòng trống.
Và thậm chí, việc thuật toán đó tên là gì cũng không quan trọng nốt. Nếu thuật toán Hall, kết hợp với thiết lập nào đó, tạo ra đúng cảm giác về một căn phòng (room) nhỏ, ấm áp bạn cần cho bản indie pop đang mix, hãy sử dụng nó.

Điều này thể hiện trong một số reverb không có reverb mode cụ thể. Bạn chỉ có các điều khiển cơ bản và phải dùng chúng để tái hiện lại bất cứ loại không gian gì bạn cần.
1. Căn phòng – Room
Room là căn phòng. Điều gì khiến ta gọi đó là căn phòng thay vì 1 hội trường? Kích thước nhỏ hoặc vừa, trần thấp, dạng hình học đơn giản (hình hộp), nhiều đồ đạc cỡ nhỏ…
Bởi vậy, phản xạ thường xuất hiện sớm với cường độ lớn. Điều này giúp người nghe cảm nhận được kích thước hạn chế của không gian, tạo cảm giác gần gũi hoặc chật hẹp, tùy theo cách bạn căn chỉnh hoặc bối cảnh.

Vì thế, khi muốn bổ sung một chút chiều sâu, cảm giác về không gian thực mà vẫn giữ nhạc cụ ở gần người nghe, bạn hãy thử chế độ Room. Dĩ nhiên, nếu thích, không ai cản bạn tạo ra một căn phòng dài và rộng như hội trường cả.
Trong ví dụ dưới đây, nửa đầu không có reverb, nửa sau có reverb mô phỏng một căn phòng cỡ vừa với thời gian vang khoảng 0,5 giây. Tôi đặt lượng reverb nhiều hơn bình thường để giúp bạn nghe rõ hơn.
2. Hội trường – Hall
Hội trường là loại không gian trong nhà kích thước lớn từ vài chục tới vài trăm, thậm chí cả nghìn mét vuông. Hình dạng từ đơn giản như hộp đựng giày (shoebox) tới phức tạp, diện tích rộng, kết hợp với trần cao, khiến hội trường có đặc tính âm thanh ấn tượng như chính nó ở ngoài đời: Trường âm sâu rộng, thời gian vang dài và phát triển phức tạp, tiếng vang mềm.
Nghe thật hấp dẫn.
Bởi vậy, chế độ hall mới… “t4`n s4’t” các bản mix của người mới hiệu quả đến vậy. Vì lúc mới mix, ai chả mê âm thanh bay, rộng, thoáng của chúng? Nhưng do chưa biết cách dùng hiệu quả, họ làm bản mix đục ngầu, nghe mọi thứ đều xa và nhòe.
Trong ví dụ dưới đây, tôi sử dụng reverb mô phỏng 1 hội trường cỡ vừa với thời gian vang khoảng 2,0 giây ở nửa sau file minh họa. Tương tự, mức reverb để to hơn bình thường để bạn dễ nghe.
Lời khuyên của Team MIX: Hãy thận trọng với các preset thuộc chế độ Hall. Có nhiều cách để khiến giọng hát nghe sâu hơn, rộng hơn, ấm hơn mà không cần tới những reverb rất dài như vậy.
3. Phòng/buồng vang – Reverb chamber
Phòng/buồng vang (reverb chamber) là loại phòng thiết kế ra để tái tạo tiếng vang có chủ đích. Chúng thường có dạng hình học phức tạp hơn các căn phòng thông thường để giảm bớt các dạng tiếng vang khó chịu nhưng vẫn duy trì thời gian vang đủ dài. Bên trong, người ta bố trí thêm các tấm phản dội âm thanh bằng nhựa, kim loại… để kiểm soát đặc tính âm thanh theo ý muốn.
Đặt 1 chiếc loa vào chamber và phát nguồn âm gốc, giọng hát hoặc snare chẳng hạn. Thu lại âm thanh tổng thể trong chamber rồi trộn với âm gốc. Bùm. Bạn đã có một “cục” hiệu ứng reverb cơ đời đầu.
Điểm đặc trưng của reverb chamber đó là… nó không có quy tắc gì cụ thể. Người ta có thể thiết kế, xây reverb chamber theo bất cứ hình dạng, kích thước gì, miễn là có đủ tiền, đủ đất.
Trên thực tế, đây không phải là không gian chính của studio. Do đó, chúng không có diện tích lớn như các phòng thu dàn nhạc mà chỉ là các căn phòng cỡ vừa trở xuống hoặc không gian phụ cải tạo lại.
Bởi vậy, đặc tính âm thanh của chamber biến thiên rất lớn và khó có thể tổng hợp về một vài đặc tính điển hình như phòng, hội trường.
Nếu ép phải đưa ra nhận định cá nhân, tôi nhận thấy tiếng vang của reverb chamber là sự kết hợp giữa phòng và hội trường. Nó có độ dày, đậm đặc của phòng nhưng có độ mượt, thời gian ngân dài của hội trường. Dù vậy, bạn đừng nghĩ là lúc nào tiếng vang dày, mượt cũng là tốt. Chúng sẽ làm nhòe bản mix, che âm gốc của bạn nhiều hơn các loại tiếng vang loãng, mỏng.
Trong ví dụ dưới đây, ở nửa sau file, tôi giả lập một reverb chamber cỡ vừa với thời gian vang khoảng 1,7 giây. Tương tự các ví dụ trước, cường độ reverb đẩy cao hơn mức thường dùng để bạn nghe rõ.
4. Reverb cơ khí dạng tấm thép – Plate
Năm 1957, Elektro-Mess-Technik (EMT) – một công ty của Đức – đã phát minh ra EMT 140 – thiết bị cơ khí tạo tiếng vang dạng tấm thép (plate reverb) đầu tiên trên thế giới.
Khác với room, hall, chamber, plate reverb không cố mô phỏng lại đặc tính của không gian thực. Bạn gắn một thiết bị tạo rung (bản chất là 1 phần của củ loa) vào một tấm thép và kết nối một thiết bị thu nhận rung động (pickup) lên chính tấm thép đó. Khi phát âm thanh qua thiết bị tạo rung, tấm thép bị rung theo. Pickup thu lại rung động đó và chuyển đổi thành tín hiệu âm thanh.
Âm thanh đó nghe như thế nào? Nó giống như tiếng vang, nhưng lại rất dày, mịn, có âm sắc độc đáo. Bạn muốn nghe thử plate reverb ngoài đời mà không tốn một xu? Hãy đi tìm một tấm tôn mỏng to cỡ 1×1.5 mét, treo hoặc gá tạm nó lên làm sao cho tấm tôn có thể tự do rung động. Lấy tay hoặc bất cứ thứ gì gõ thử vào nó.
Trong ví dụ dưới đây, tôi minh họa plate reverb ở nửa sau của file với thời gian vang khoảng 0,4 giây. Cường độ reverb đặt lớn hơn mức thường dùng để bạn nghe rõ.
5. Reverb cơ khí dạng lò xo – Spring Reverb
Reverb lò xo (spring reverb) là một loại reverb cơ khí tương tự plate reverb, nhưng nó sử dụng 1 hoặc nhiều lò xo thay cho tấm kim loại. Thiết kế nhỏ gọn khiến loại reverb này rất phổ biến trong âm-ly guitar điện và một số nhạc cụ điện tử.

Spring reverb có âm thanh rất đặc trưng, nghe hơi “ong ong”, có chất kim khí như khi ta ép rồi thả tay nhanh khỏi 1 chiếc lò xo. Cũng vì âm thanh đặc biệt và dễ nhận biết, không khó để bạn nhận ra spring reverb trong các bản thu thập niên 60, 70 hoặc các bản thu hiện đại có phong cách sáng tạo, hoài cổ, phá cách.
Trong ví dụ dưới đây, tôi minh họa spring reverb ở nửa sau của file với thời gian vang khoảng 1,3 giây. Cường độ reverb đặt lớn hơn mức thường dùng để bạn nghe rõ.
Tối ưu theo hoàn cảnh cụ thể
Giờ bạn đã hiểu được đặc tính của các chế độ reverb khác nhau. Thế nhưng, để làm cho chế độ bạn chọn thực sự phù hợp với mục đích, bối cảnh sử dụng, bạn sẽ cần can thiệp sâu hơn vào các thông số kỹ thuật cụ thể.
Hẹn các bạn ở phần 3 – Thiết kế Không gian.
Series Reverb 101:
- Phần 1: Chất keo kết dính âm thanh
- Phần 2: Dạng không gian và Cảm xúc người nghe
- Phần 3: Thông số Thời gian
- Phần 4: Thông số Không gian Phòng và Thông số cơ bản khác

Chuyên gia âm thanh, tác giả sách
Nguyễn Thái Hà có hơn 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực âm thanh. Anh thích nghiên cứu về tất cả các vấn đề xung quanh âm thanh để tìm ra các phương pháp tư duy tốt, quy trình làm việc hiệu quả cho kỹ sư âm thanh, nghệ sĩ, và người nghe nhạc đại chúng.




Em đang tập tành mix nhạc rap. Bác cho em hỏi chút là mix vocal rap thì reverb ntn là được? Nên chọn loại phòng nào nhỉ?
Chào SW Studio,
Không có một loại Reverb nào dành riêng cho 1 thể loại nhạc và 1 cấu phần bản mix. Tùy theo sắc thái của đoạn rap, tốc độ nhả chữ và thậm chí chất giọng ca sĩ mà bạn áp dụng Reverb khác nhau.
Lời khuyên của mình cho trường hợp này là hãy dùng Reverb với Decay ngắn, hạn chế Early Reflections và căn Predelay cho khéo để các từ phát âm được rõ nét.
Cân nhắc các chế độ sau: Room, Studio Room, Small đến Medium Chamber.
Nhớ giảm bớt tần số cao của Reverb bằng Damping và EQ, giảm Density.
Bạn sẽ có 1 track Rap vocal vừa sâu, vừa nét.
Chúc bạn may mắn. Nếu có gì chưa rõ cứ hỏi lại mình.
Hà.
Thx bác, e sẽ thử xem sao 😀
Sắp tới nếu có thời gian rảnh hơn mình sẽ làm 1 bài về thủ thuật record Rap Vocal. Bạn đón đọc nhé.
Dân Studio mà phải đi hỏi bạn Nguyễn Thái Hà à ;)))
Đúng bác ạ, bác làm một bài sơ qua về các thủ thuật mix rap cho các ae đam mê thể loại tự do này như em được mở tầm mắt. Các bài viết của bác rất hay và hữu hiệu, cám ơn bác và team MIX rất nhiều!!!
Đúng câu e muốn hỏi! Hehe. Thx bác Hà nhé! 😀
@a Thành: Bạn ý mới tập mà anh 😀 Anh giới thiệu giúp em site với nhé! 😀
Ban cho mình hỏi là Guitar bass trong metal có nên cho reverb không?
Thank bạn 😀
Hi ratbat15,
Trong metal, có 2 thứ mà 99% thời gian bạn sẽ không dùng reverb đó là Bass và Rhythm Guitar.
Cho Reverb vào bass sẽ làm đục bản mix vì âm thanh của bass rất trầm, cộng thêm âm thanh của reverb sẽ làm phần low mid, bass và sub-bass bản mix bị nhòe nhoẹt.
Nguyễn Thái Hà
Nghe 1 loạt ví dụ thấy thích nhất là Impulse Response! Vừa ấm vừa sâu. Mà nghe reverb tail rất mượt.
Em có nghe nói reverd! dài ngắn, Rộng sâu, còn phải phụ thuộc ào độ nhanh chậm của bài hát! Vì k gian của nhạc cụ! Như vậy 1 bản ascoutic chúng ta nên cho reverd sao cho phù hợp ạ? và nếu hát với từng loại nhạc cụ thì chúng ta có nên cho Verd trên nhạc cụ ý k? và liệu 2 reverd này nên thế nào cho phù hợp ạ?
Dạ e hỏi thêm trường hợp mono hay stereo reverd ạ! Làm sao để cảm nhận reverd ở đâu. dạ cụ thể là trên dưới trc sau ạ! Vì có lần e cũng có nghe nói đến ạ!
E cảm ơn ạ! kiến thức e chẳng có gì! chủ yếu là nghe nói! Có gì sai mong bác bỏ qua ạ! 🙂
Chào Hoàng Hải,
Độ nhanh hay chậm của bài hát không phải là yếu tố duy nhất quyết định decay, width và depth của reverb. Ngay cả trong 1 bài hát nhanh, có nhạc cụ ta để reverb dài, có nhạc cụ ta để reverb ngắn. Hay nói cách khác, bạn nên căn cứ theo loại nhạc cụ và lối chơi của nhạc cụ để lựa chọn cách căn phù hợp.
Ngay cả với 1 ca khúc Death Metal có tempo = 215 bpm, chúng ta vẫn có thể cho reverb time dài trên track pad do đặc trưng của track này là lối chơi đơn giản, ít nốt và thường bị đẩy sâu về phía sau trong bản mix.
Tempo giúp chúng ta tính toán ra thời gian cụ thể cho 1 hay nhiều nhịp, từ đó điều chỉnh 1 chút để reverb time khớp với nhịp nhạc hơn.
Nếu là 1 bản acoustic (mình giả sử là kiểu band cơ bản: 1 acoustic drums, 1 vocal, 1 bass, 1 acoutic guitar), tùy không gian bạn muốn tái tạo mà chọn reverb mode cho hợp lý. Bạn cần cảm giác gần gũi, mộc mạc, Room Mode là lựa chọn lý tưởng.
Khi bản mix chỉ có 1 vocal với 1 guitar/piano, bạn vẫn có thể chọn cho vocal, các loại nhạc cụ khác reverb riêng với setting phù hợp với đặc trưng nhạc cụ. Sau đó cho thêm 1 reverb chung (reverb này thường có decay dài hơn) để “nối” và “nhét” chúng vào cùng 1 không gian.
Về vị trí trong không gian âm thanh, chúng ta không nên nhầm lẫn giữa việc “reverb ở đâu” và “nhạc cụ ở đâu”. Reverb giúp tái tạo ko gian cho nhạc cụ, vị trí của nhạc cụ trong bản mix sẽ rõ ràng hơn nhờ có reverb. Ngoài ra, nó còn phụ thuộc vào cách bạn dùng delay, panning, rồi đến nhóm tần số trọng tâm, volume tương đối của nhạc cụ này so với các nhạc cụ khác.
Bạn có để ý khi nghe nhạc, thứ bạn cảm thấy được ở ngực, bụng, chân thường là Bass, Kick Drums không? Giữa 2 nhạc cụ này có điểm gì chung? Âm thanh trầm, âm lượng to và căn ở trung tâm trong bản mix. Nhưng 2 nhạc cụ này thường rất ít hoặc không sử dụng reverb. Vậy đâu có nghĩa là cứ nhờ reverb ta mới định vị được vị trí của nhạc cụ phải không nào? Nếu không tin, bạn thử giảm nhỏ volume của bass 1 chút, cắt bớt low end và boost ở tần số cao hơn rồi nghe lại xem giờ bass nó nằm ở đâu nhé 😉
Bạn nên nhớ, việc căn vị trí nhạc cụ trong bản mix là tác dụng tổng hợp của rất nhiều yếu tố chứ không chỉ có reverb hay delay.
Về Mono/Stereo Reverb, Mono Reverb giúp tạo ra cảm giác về độ lớn, vị trí của nhạc cụ rất rõ rệt và có độ tập trung/đậm đặc cao. Stereo Reverb khiến ta có cảm giác không gian loãng hơn, rộng rãi hơn.
Hi vọng phần trả lời đã giúp được bạn. 😉
Nguyễn Thái Hà
Chào tapchimix,
Mình theo đuổi nhạc điện tử và mình đang nghiên cứu mix synthesizer về độ xa gần, đẩy nổi âm thanh lên phía trước hoặc ẩn chìm phía sau của tổng thể. Mình nghĩ cách sử dụng reverb hiệu quả có tác động rất lớn
Mong bạn chia sẻ 1 vài kinh nghiệm về vấn đề mà mình đang quan tâm.
Cảm ơn bạn !
Chào Max,
Việc đưa 1 nhạc cụ lên trước hoặc chìm về sau bản mix có thể sử dụng rất nhiều công cụ chứ không chỉ reverb như: EQ, Compression, Delay, Volume…
Bạn nên kết hợp nhiều phương pháp khác nhau để cùng giải quyết 1 vấn đề thay vì chỉ sử dụng reverb. Như vậy bản mix của bạn sẽ hài hòa, quyện và ko bị thừa reverb.
Nguyễn Thái Hà
anh Hà ơi, cho em hỏi là giai đoạn mix và master là làm cái gì vậy?
anh nghe xem bài này âm thanh có như cd chưa?
https://www.youtube.com/watch?v=ue-aSY9dBPs
cảm ơn anh