Ở phần 1, chúng ta đã tìm hiểu Reverb hình thành như thế nào và vì sao nó có thể gắn kết các nguồn âm. Phần 2 giới thiệu những loại reverb phổ biến giúp bạn chọn được loại tiếng vang, loại không gian phù hợp. Giờ là lúc bạn nắn chỉnh tiếng vang theo ý thích, bắt nó phục vụ cho bản mix.
Nội dung chính
Tiếng vang hình thành như thế nào?
Thử vỗ tay trong một giảng đường. Trước tiên, bạn nghe thấy âm gốc từ chính tay mình. Nó phát ra ngay trước mặt bạn, gần tai bạn nhất.
Phản dội đầu
Rất nhanh sau đó, bạn lần lượt nghe thấy những tiếng phản dội đầu tiên từ tường, trần, sàn, nội thất lớn… Phản dội nào từ bề mặt gần hơn sẽ đến trước.
Tùy theo kích thước và dạng hình học của phòng, bạn có thể hoặc không thể phân định rõ các phản dội đầu đơn lẻ này. Dù vậy, chúng vẫn giúp bạn hình dung, cảm nhận về kích thước và hình dạng không gian.
Đuôi vang
Nhưng không dừng lại ở đó. Các phản dội đầu và cả các phản dội (đến muộn do qua nhiều lần đập hơn) tiếp tục di chuyển, va đập, tạo ra nhiều phản dội thứ cấp nữa. Số lượng phản dội tăng lên nhanh chóng, mật độ phản xạ dày dần, nhưng độ rõ ràng của từng phản xạ cũng suy giảm.
Lúc này, một quầng tiếng vang mờ hơn, mềm hơn, ổn định hơn nhưng yếu hơn, đã hình thành. Đó là đuôi vang, quầng tiếng vang thực (reverberation, reverb tail, true reverb).
Trong thực tế, 2 nhóm phản dội đầu và đuôi vang không có ranh giới tuyệt đối mà thường chồng lấn, trộn lẫn với nhau ở mức độ nào đó tùy theo căn phòng.
Những thông số của thời gian
Early Reflections
Các thông số liên quan tới Early Reflections điều khiển cường độ của vùng phản dội đầu và/hoặc đặc tính phân bố các phản dội đầu đơn lẻ trong vùng.
Tại sao nó quan trọng? Thời điểm, cường độ và hướng đến của các phản dội đầu cung cấp manh mối về khoảng cách, kích thước phòng và vị trí nguồn âm.

Đa số thiết bị reverb đều cho phép điều chỉnh mức Early Reflections độc lập với đuôi vang. Hãy tăng, giảm để xem nhạc cụ thay đổi như thế nào: Có gần người nghe hơn, rõ nét hơn không? Hay chìm vào không gian nhiều hơn, nhòe hơn.
Pre-Delay (Delay)
Pre-delay là độ trễ ngắn trước khi phản dội đầu tiên xuất hiện, thường tính bằng mili-giây (ms).
Tại sao lại có độ trễ này? Vì âm thanh, dù có tốc độ rất nhanh, vẫn cần một chút thời gian để di chuyển từ nguồn phát tới bề mặt xung quanh và bật ngược trở lại tai bạn (hoặc microphone). Quãng thời gian này sẽ không bao giờ nhanh bằng đường đi trực tiếp từ nguồn phát tới thẳng tai bạn (hoặc microphone). Vì nó đi đường vòng mà!
Bởi vậy, sẽ luôn có 1 chút độ trễ giữa âm gốc và âm thanh đầu tiên của reverb dù bạn vẫn có thể đặt pre-delay bằng 0 ms trên thiết bị.
Một chút pre-delay (vài mili-giây) có thể cải thiện sự rõ ràng của âm gốc. Pre-delay dài hơn tạo cảm giác reverb đến trễ rõ hơn, tách bạch reverb khỏi âm gốc, mang lại cảm giác không gian lớn hơn, nhưng đổi lại là khiến reverb có cảm giác hơi rời rạc khỏi âm gốc. Và ngược lại.
Ví dụ dưới đây minh họa sự thay đổi của Predelay từ 10ms (nửa đầu) đến 108ms (nửa sau):
Reverb Time (Decay/RT60)
Tham số Reverb Time (ghi là decay, RT60, tùy thiết bị) cho ta biết reverb ngân bao nhiêu giây, ngân dài hay ngắn. Hết.
Về mặt kỹ thuật, reverb time là thời gian để tiếng vang trong phòng giảm đi 60 dB (tức là 1 triệu lần về công suất, 1 nghìn lần về biên độ). Nó không phải là thời gian để tiếng vang suy hao 100% năng lượng nhưng đủ để không ai trong chúng ta, ở gần như mọi điều kiện nghe, còn ý thức được về sự tồn tại của tiếng vang nữa.
Thời gian ngân dài thường tạo cảm giác rộng, sâu, ướt át hơn, nhưng cũng dễ làm đục, làm nhòe bản mix hơn. Khi đặt reverb time rất dài (ví dụ: 5 giây trở lên), chất lượng của thuật toán reverb sẽ hé lộ rõ hơn. Thuật toán tốt sẽ duy trì đuôi vang tự nhiên, mượt. Thuật toán không tốt sẽ tạo ra đuôi vang gợn, nát.
Chỉ riêng độ ngân của tiếng vang cũng không cho biết căn phòng lớn hay nhỏ. Một không gian lớn phủ đầy vật liệu hút âm có thể có thời gian ngân thấp hơn so với một căn phòng trống trơn.
Hãy nghe ví dụ sau với nửa đầu Decay dài 0,4s, nửa sau 3,1s:
Phần 4 có gì?
Trong phần tiếp theo, ta sẽ tìm hiểu về những thông số giúp vi chỉnh tiếng vang chi tiết hơn nữa như cỡ phòng, modulation, damping…
Series Reverb 101:
- Phần 1: Chất keo kết dính âm thanh
- Phần 2: Dạng không gian và Cảm xúc người nghe
- Phần 3: Thông số Thời gian
- Phần 4: Thông số Không gian Phòng và Thông số cơ bản khác

Chuyên gia âm thanh, tác giả sách
Nguyễn Thái Hà có hơn 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực âm thanh. Anh thích nghiên cứu về tất cả các vấn đề xung quanh âm thanh để tìm ra các phương pháp tư duy tốt, quy trình làm việc hiệu quả cho kỹ sư âm thanh, nghệ sĩ, và người nghe nhạc đại chúng.

Dùng reverb hay quả thật khó mà 😀
Rất hay, ủng hộ tapchimix 😀
Ủng hộ a
serial bài viết này hay đấy ạ
Hi Anh!
Em thấy đoạn a viết là:
Damping/ Frequency Absorbtion – Độ hấp thụ âm thanh
Trong âm thanh, các sóng âm ở tần số cao (nghe cao hơn) có năng lượng thấp hơn các sóng âm ở tần số thấp (nghe trầm hơn).
Theo em thì các sóng âm ở tần số cao có năng lượng cao hơn các sóng âm ở tần số thấp vì
λ = v*T = v/f (T = 1/f) => f tỉ lệ nghịch với bước sóng =>Tần số càng cao thì sóng càng ngắn => sóng càng ngắn thì năng lượng càng nhiều
Chào Đức,
Cảm ơn Đức nhiều vì đã sửa giúp mình đoạn đó. Mình cũng muốn tìm sửa đoạn ý lâu rồi mà đọc cả 5 phần của series Reverb viết hồi đó ko thấy đâu. May nhờ bạn tìm ra giúp. Cảm ơn Đức nhiều nhé. Mình đã edit trong bài rồi.
Thân mến,
Nguyễn Thái Hà